Ιστορικής σημασίας το μήνυμα του Αμπντουλάχ Οτσαλάν (27/2/2025) για τον αφοπλισμό του ΡΚΚ και τη διευθέτηση του κουρδικού ζητήματος. Το υπό ποιες συνθήκες πήρε αυτή την απόφαση ο Οτσαλάν δεν έχει τόση σημασία. Σημασία έχει το ίδιο το γεγονός και οι προεκτάσεις του.
Θυμίζουμε ότι η τελευταία παρόμοια προσπάθεια έγινε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας και κατέρρευσε το 2015 όταν ο Ερντογάν έκανε την εθνικιστική στροφή του.
Εδώ και μερικά χρόνια λέμε ότι το κλειδί σε πολλά από τα προβλήματα της περιοχής για την Τουρκία βρισκόταν στη διάλυση ή περιθωριοποίηση του ΡΚΚ. Πολλές φορές εξηγήσαμε ότι αυτό είναι και το βασικό αντικείμενο συζήτησης μεταξύ Αμερικανών και Τούρκων για το μέλλον της ανατολικής και όχι μόνο Συρίας και είπαμε ότι ακόμα και οι ίδιοι οι Αμερικανοί επιδιώκουν την περιθωριοποίηση του ΡΚΚ στη Συρία ή αν μη τι άλλο το rebranding των SDF/PYD.
Ο Ερντογάν λοιπόν φάνηκε να βρίσκεται ένα βήμα μπροστά, με πολύ χρήσιμο λαγό τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί. Κάτι που απο μόνο του αποτελεί μεγάλη επιτυχία του Ερντογάν και πρωτοφανές φαινόμενο για τα δεδομένα της τουρκικής πολιτικής – ο άλλοτε αντί-Κούρδος Μπαχτσελί να παίρνει την πρωτοβουλία ανοίγματος προς τους Κούρδους.
Ο σκοπός του Ερντογάν είναι απλός, αλλά έχει προεκτάσεις σε πολλά μέτωπα. Να απο-νομιμοποιήσει το ΡΚΚ, να βάλει τέλος στη σύγκρουση με αυτό, να συσπείρωσει την φιλο-κουρδική ψήφο στο τουρκικό κοινοβούλιο για μία νέα συνταγματική αναθεώρηση που θα επιτρέψει στον Ερντογάν να επανεκλέγει, και να ασκήσει πιέσεις στους Αμερικανούς και τους SDF στη Συρία για εκδίωξη των δυνάμεων του PKK από τις τάξεις τους. Επαναλαμβάνω ότι επί της αρχής ο Ερντογάν δεν θα είχε πρόβλημα να συνεργαστεί με μία κουρδική οντότητα στη Συρία εάν αυτή δεν είχε καμία σχέση με το ΡΚΚ. Δεν είναι για αυτόν το ιδεατό σενάριο βέβαια, αλλά έχουμε ξαναδεί το έργο στην περίπτωση του βορείου Ιράκ, όπου η κυβέρνηση του Κουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος δεν έχει καμία σχέση με το ΡΚΚ.
Φυσικά, δεν πρέπει κανείς να προδικάσει τις εξελίξεις καθώς η έκβαση της όλης υπόθεσης δεν είναι βέβαια. Πολλά θα εξαρτηθούν από το πώς θα διαχειριστεί την κατάσταση η κυβέρνηση αλλά και την αντίδραση του ΡΚΚ. Όμως εάν τελικά η τουρκική κυβέρνηση καταφέρει να διευθετήσει με κάποιο τρόπο, έστω προβληματικό, το κουρδικό ζήτημα, τότε θα έχει καταφέρει να ξεφορτωθεί το σημαντικότερο πρόβλημα ασφάλειας που την ταλανίζει από τη δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους. Με εξαίρεση ίσως τη σοβιετική απειλή μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο και την πρόσληψη περί ελληνικής απειλής ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1950 και μετά.
Το αποτέλεσμα θα είναι η αποτέλεσματικότητα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και το γεωστρατηγικό αποτύπωμα της χώρας να ενισχυθούν σημαντικά. Σε μια περίοδο που ήδη η Τουρκία έχει δείξει σημάδια ότι ο ρόλος και η ισχύς της έχουν ξεκινήσει να ξεπερνούν τα όρια μιας απλής Μεσαίας Δύναμης, φλερτάροντας με το καθεστώς μίας Μεγάλης Δύναμης σε ένα ολοένα και περισσότερο απόκεντρωμένο και πολυπολικό διεθνές σύστημα.
Η νέα αμερικανική εξωτερική πολιτική ενισχύει αυτές τις φυγόκεντρες δυνάμεις – όχι μόνο σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και εντός της Δύσης – και κατ’ επέκταση ευνοεί τις επιδιώξεις της Τουρκίας ασχέτως εάν η Ουάσιγκτον υιοθετήσει μία πιο καχύποπτη στάση απέναντί της. Κάτι που αυτή τη στιγμή, εν πάσει περιπτώσει, δεν διαφαίνεται αν λάβουμε υπόψη και τον ρόλο που παίζει η Τουρκία στο Ουκρανικό ζήτημα και στις συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.
Σε ένα κόσμο όπου τα κανονιστικά πλαίσια – τουλάχιστον αυτά που είχε θέσει και στον βαθμό που τα είχε θέσει η Φιλελεύθερη Διεθνής Τάξη – καταρρέουν, και το διεθνές δίκαιο φαίνεται όλο και περισσότερο σαν κάτι που ανήκει σε μία παρελθούσα εποχή, οι τάσεις που διαμορφώνονται είναι πολύ επικίνδυνες. Και αποθρασύνουν κάθε λογής αναθεωρητικό κράτος, όχι μόνο τις μεγάλες δυνάμεις όπως είχε μέχρι στιγμής η κατάσταση. Μάλιστα ακόμη και κράτη που τοποθετούνταν υπέρ του status quo ενδέχεται να υιοθετήσουν αναθεωρητικές πολιτικές, πολύ απλά διότι το στρατηγικό περιβάλλον ευνοεί κάτι τέτοιο ή και το επιβάλλει.
Αυτές είναι ακριβώς οι συνθήκες που εκζητούσε ο Ερντογάν, όταν για χρόνια προσπαθούσε να τοποθετήσει τις σχέσεις του με δρώντες-κλειδιά όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μία καθαρά συναλλακτική βάση. Τώρα βρίσκεται ακριβώς εκεί που θέλει, τόσο σε ό,τι αφορά τις συνθήκες εσωτερικής ανάπτυξης και εξισορρόπησης, όσο και σε ό,τι αφορά τη διάρθρωση του διεθνούς συστήματος σε επίπεδο κανονιστικό και ισχύος. [Για αυτά γράφουμε εκτενώς στο βιβλίο μας “Η Τουρκία ως Τρίτος Πόλος στη Νέα Διεθνή Τάξη”].
Αυτά πρέπει να τα βλέπουμε και εμείς που βρεθήκαμε ξαφνικά να κολυμπάμε στα βαθιά ενός νέου στρατηγικού περιβάλλοντος (που βεβαίως βρίσκεται εδώ και καιρό υπό διαμόρφωση), αλλά και όσοι τοποθετούνται υπέρ του πλήρους ξυλώματος και της πλήρους αποδόμησης θεωρώντας ότι η λύση βρίσκεται στον αυταρχισμό, τον εθνικισμό και τον ναρκισσισμό.
“Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος πασχίζει να γεννηθεί. Τώρα είναι η εποχή των τεράτων» – Α. Γκράμσι.
Του Ζήνωνα Τζιάρρα