Παραθέτω πιο κάτω κάποιες σύντομες σκέψεις σχετικά με το ισραηλινό χτύπημα στο Ιράν (13/6/2025), πέρα από τα απλά δεδομένα της ενημέρωσης. Το εν λόγω πλήγμα δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά ως κομμάτι μιας ευρύτερης ισραηλινής στρατηγικής καθώς και η αρχή μιας σειράς χτυπημάτων στο Ιράν.
1. Μετά τις ανταλλαγές χτυπημάτων που προηγήθηκαν μεταξύ Ισραήλ και Ιράν (τις πρώτες στην ιστορία) σε συνάρτηση με το ευρύτερο γεωπολιτικό συγκείμενο μετά την 7η Οκτ. 2023 (Γάζα, Λίβανος, Συρία, Υεμένη), οι τελευταίες εξελίξεις ήταν μια αναμενόμενη κλιμάκωση.
2. Από επιχειρησιακής άποψης, η ισραηλινή επιχείρηση είναι για το Ιράν εξευτελιστική, δεδομένου μάλιστα ότι ήταν αναμενόμενη. H δε εξουδετέρωση των βασικών επιστημόνων αλλά και των επικεφαλής του επιτελείου στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης μεταξύ άλλων, αποτελεί ένα σοκαριστικό πλήγμα για το Ιράν.
3. Οι μηδενικές απώλειες του Ισραήλ σε μια τόσο κρίσιμης και ιστορικής σημασίας επίθεση λένε πολλά για την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν.
4. Όπως και προηγούμενες επιθέσεις του Ιράν, έτσι και η τρέχουσα αντεπίθεση (αλλά και η ίδια η ισραηλινή επίθεση) δείχνει το μεγάλο χάσμα στρατιωτικής τεχνολογίας και γενικά στρατηγικών δυνατοτήτων που υπάρχει μεταξύ των δύο.
5. Το Ιράν θα επιχειρήσει αντίμετρα με διάφορους άμεσους και έμμεσους τρόπους, αλλά είναι αμφίβολο κατά πόσο θα έχουν την οποιαδήποτε ουσιαστική επιτυχία – με βάση τα όσα είδαμε και μέχρι τώρα.
6. Προφανώς οι ΗΠΑ γνώριζαν. Όμως οι προσπάθειες Ν. Τραμπ ήταν να μην πραγματοποιηθούν οι επιθέσεις, πολύ απλά διότι δεν ήθελε να σύρει τις ΗΠΑ σε νέες περιπέτειες. Εξου και λάμβαναν χώρα οι συνομιλίες με το Ιράν – νόμιζε ότι θα πετύχαινε μέσω του “art of the deal”. Μόνο που απέτυχε και στα δύο – να κρατήσει τις διαπραγματεύσεις και να αποτρέψει τον Νετανιάχου. Αυτό αντικατοπτρίζει για άλλη μια φορά και τα όρια των υπερδυνάμεων/μεγάλων δυνάμεων να επιβάλουν την ατζέντα τους εντός μιας πιο αποκεντρωμένης δομής ισχύος στο διεθνές σύστημα.
7. Θα πρέπει να αναμένονται χτυπήματα ή επιθέσεις όχι μόνο από το Ιράν αλλά και απο μη κρατικούς δρώντες (όπως π.χ. οι Χούθι ή σιιτικοί δρώντες σε Ιράκ και Συρία). Και όχι μόνο προς το Ισραήλ αλλά και προς κάθε λογής αμερικανικούς ή δυτικούς ή φιλο-δυτικούς στόχους στην ευρύτερη περιοχή – από βάσεις, μέχρι στρατιωτικές/πολιτικές εγκαταστάσεις, πλοία, άτομα, κτλ.
8. Δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν το προληπτικό χτύπημα του Ισραήλ δεδομένου ότι αυτό το δόγμα ακολουθεί παραδοσιακά. Τα ίδια δε έκανε το 1981 σε σχέση με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράκ αλλά και το 2007 με τις προσπάθειες του καθεστώτος Άσαντ για πυρηνικό πρόγραμμα στη Συρία.
9. Η στρατηγική που ακολουθεί το Ισραήλ είναι ευκαιριακή μόνο ως προς τον χρονισμό και όχι ως προς τους σκοπούς ή την ουσία των δράσεων. Πέρα από το δόγμα προληπτικού πολέμου, από τον Οκτ. του 2023 υιοθετήθηκε μια προσέγγιση που καταλαβαίνει τη συγκυρία ως “νέο 1948”. Αυτό συνεπάγεται μια υπαρξιακή χροιά στο ό,τι αποφασίζεται με δύο τρόπους: 1) προσπάθεια για πλήρη εξάλειψη και καταστροφή κάθε απειλής στην περιοχή (πόσο μάλλον των παραδοσιακών υπαρξιακών απειλών), 2) “αναγέννηση” του Ισραήλ όχι μόνο ως ασφαλέστερου αλλά και ως μεγαλύτερου και ισχυρότερου με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Κατά την άποψή μου αυτή η προσέγγιση διέπεται και από μια παράνοια που σχετίζεται εν μέρει και με την πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου αλλά όχι μόνο.
10. Το πιο πιθανό είναι ότι στα αντίμετρα του Ιράν θα υπάρξει απάντηση. Και όπως είπαμε προ καιρού (από τις προηγούμενες ανταλλαγές χτυπημάτων μεταξύ των δύο μερών) με υπόψη και το σημείο 9 ανωτέρω, ο στόχος πλέον δεν είναι μόνο οι πυρηνικές ή άλλες τακτικές/στρατηγικές δυνατότητες του Ιράν, αλλά το ίδιο το θεοκρατικό καθεστώς. Δεν είναι τυχαίο που προ μηνών ο Νετανιάχου καλούσε δημοσίως τους Ιρανούς να στραφούν εναντίον του θεοκρατικού καθεστώτος. Αυτή τη φορά, ο εξόριστος Ιρανός πρίγκιπας Ρέζα Παχλαβί (διάδοχος του έκπτωτου το 1979 Σάχη), που εποφθαλμιά μάλλον την επιστροφή του με τις ευλογίες των Αμερικάνων και των Ισραηλινών, καλεί τους Ιρανούς (μέσω Χ) να ανατρέψουν τον Χαμενεΐ με λαϊκές διαδηλώσεις και απεργίες.
11. Δεν αποκλείεται νέα χτυπήματα του Ισραήλ να στοχεύσουν κρίσιμες υποδομές, πετρελαιοπηγές ή ακόμα και ανθρώπους κλειδιά του καθεστώτος με στόχο την οικονομική και πολιτική κατάρρευση, την κοινωνική αποδιοργάνωση και αναταραχή και εν τέλει την ανατροπή του καθεστώτος.
12. Σε κάθε περίπτωση ένας νέος κύκλος βίας ξεκινά στην περιοχή με ανυπολόγιστες συνέπειες στην αληθοφανή περίπτωση εκτροχιασμού.
Του Ζήνωνα Τζιάρρα
Αρχική ανάρτηση