Για ακόμα μια φορά υπάρχουν υπεραπλουστεύσεις αναφορικά με το τί συμβαίνει στη Συρία και αυτό το οποίο βαφτίστηκε ως “Κούρδοι Vs Τζιχαντιστές του Τζολάνι”. Οι “Κούρδοι” δεν είναι μόνο/απλώς Κούρδοι, ούτε οι τζιχαντιστές είναι μόνο/απλώς του Τζολάνι.
1. Στις περιοχές στις οποίες έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται οι συγκρούσεις, επιχειρούν όχι μόνο ομάδες της Hayat Tahrir al-Sham αλλά κυρίως ομάδες που μέχρι πρότινος βρίσκονταν κάτω από την ομπρέλα του Εθνικού Συριακού Στρατού (Syrian National Army), που ελεγχόταν και ελέγχεται από την Τουρκία. Χρειάζεται να αντιληφθούμε ότι παρά τις εξελίξεις και τις προσπάθειες “state-building” η Συρία παραμένει εξαιρετικά διασπασμένη, όχι μόνο εδαφικά αλλά και με πολλούς άλλους τρόπους, περιλαμβανομένου του πεδίου της μάχης. Οι δυνάμεις αυτές, τυπικά ανήκουν στην ευθύνη του καθεστώτος της Δαμασκού, ωστόσο στην πραγματικότητα λαμβάνουν οδηγίες από την Άγκυρα. Αυτό είναι ξεκάθαρο από την πολιτική και επιχειρησιακή υποστήριξη που παρείχε η Τουρκία τις τελευταίες μέρες στις αντι-κουρδικές επιχειρήσεις, αλλά και από τις σημαίες που κυκλοφόρησαν στο Χαλέπι μετά τις μάχες (μεταξύ των οποίων τουρκικές και τουρκμένικες).
2. Είναι εμφανές ότι οι μάχες έλαβαν/λαμβάνουν χώρα εναντίον των κουρδικών θυλάκων στα δυτικά του Ευφράτη (το κίτρινο χρώμα στον χάρτη). Πριν από μερικές μέρες κίτρινο χρώμα υπήρχε και στα βορειοανατολικά του Χαλεπιού. Πλέον οι γειτονιές Sheikh Maqsoud και Ashrafiyah έχουν περιέλθει στον έλεγχο του καθεστώτος. Οι μάχες τώρα λαμβάνουν χώρα νοτιότερα και πιο ανατολικά, προς τον Ευφράτη, περί το Deir Hafir και βορειότερα περί το φράγμα Tishrin που βρίσκονται στα όρια των χρωμάτων πράσινου (καθετωτικές δυνάμεις) και κίτρινου (φιλο-κουρδικές δυνάμεις).
3. Το πρόβλημα προκύπτει από την έλλειψη προόδου στις διαπραγματεύσεις για την ενσωμάτωση των φιλο-κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) στο νέο καθεστώς. Κάτι που επί της αρχής συμφωνήθηκε τον περασμένο Μάρτιο. Υπενθυμίζω εδώ ότι οι SDF είναι κατά πλειοψηφία κουρδικές, αλλά όχι καθ’ ολοκληρία. Μάλιστα, οι πληροφορίες λένε ότι η αραβική φυλή Al-Baqkara εγκατέλειψε τη συνεργασία της με τις SDF κατά τις συγκρούσεις στο Χαλέπι και άνοιξε δρόμους για τις καθεστωτικές δυνάμεις. Πέραν τούτου όμως, αξίζει να αναφερθεί ότι, ξανά σύμφωνα με πληροφορίες, στις μάχες δεν συμμετείχαν οι SDF στην ολότητά τους, δηλαδή επισήμως, αλλά ομάδες των SDF που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το Χαλέπι μετά από συμφωνία SDF-Δαμασκού για ξεκαθάρισμα των ζωνών ελέγχου. Αυτό που διαφαίνεται είναι ότι και με την πίεση Αμερικανών-Τούρκων, επιδιώκεται ο περιορισμός των SDF στα ανατολικά του Ευφράτη, ενδεχομένως με κάποια ανταλλάγματα σε σχέση με την αυτονόμησή τους – αβέβαιο προς το παρόν. Ξεκάθαρο είναι όμως πως ούτε εντός των SDF υπάρχει απόλυτη ομοιογένεια. Σίγουρα δεν υπάρχει ομοιογένεια στις “καθεστωτικές” δυνάμεις, οι οποίες λίγο (και λίγες) ελέγχονται πραγματικά από το καθεστώς.
4. Επιπρόσθετα σε σχέση με το τελευταίο σημείο, είναι σχεδόν απούσα (ιδιαίτερα στην ελληνόφωνη ενημέρωση) η ύπαρξη Ασαντικών στοιχείων στις τάξεις των SDF. Από την πτώση του προηγούμενου καθεστώτος υπήρξε μαζική φυγή από τον συριακό στρατό του Μπασάρ αλ Άσαντ προς τις SDF, ο αριθμός των οποίων σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις ανέρχεται μέχρι και στις 10 χιλιάδες. Όταν λοιπόν ακούτε για μάχες “Κούρδων” με “Καθεστωτικούς Τζιχαντιστές” κρατάτε μικρό καλάθι ως προς το τί σημαίνει αυτό στην πραγματικότητα. Μάλιστα, στις μάχες με τις “καθεστωτικές” δυνάμεις που έγιναν στο Χαλέπι ανακοινώθηκε επισήμως ότι έχασαν τη ζωή τους 4 μαχητές του ασαντικού “Συντάγματος Azrael”.
5. Σε κάθε περίπτωση οι φυγόκεντρες δυνάμεις, το θρυματισμένο γεωπολιτικά τοπίο στη χώρα και η μόνιμη παρεμβατικότητα από σωρεία περιφερεικών και διεθνών δυνάμεων, καθιστά την διατήρηση – ή οικοδομή – της συριακής ενότητας εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα. Όπως ανέφερα και πριν από ένα χρόνο, η ομοσπονδιοποίηση στα “πρότυπα” του Ιράκ παραμένει, υπό αυτές τις συνθήκες, ένα πιο πιθανό σενάριο. Και ένα καλό σχετικά σενάριο. Τα χειρότερα όμως δεν έχουν αποφευχθεί ακόμα και νέοι κύκλοι αιματοχυσίας δεν αποκλείονται – ιδιαίτερα σε μια συγκυρία διεθνούς ρευστότητας και τεραστίων κενών ασφάλειας και νομιμότητας (εντός και εκτός Συρίας). Οι ΗΠΑ τουλάχιστον ξέρουμε τί αποφάσισαν για το δυτικό ημισφαίριο. Η ΕΕ τί αποφάσισε για τη γειτονιά της; Ή, μάλλον, η ΕΕ πού βρίσκεται ακριβώς;
Του Ζήνωνα Τζιάρρα